Szerokość klatki schodowej – minima prawne

Planujesz budowę lub remont i martwisz się, czy klatka schodowa spełni prawne minima? Rozumiem, te detale decydują o bezpieczeństwie i pozwoleniu na użytkowanie. Omówię regulacje z § 68 Warunków Technicznych, różnice szerokości w mieszkalnych blokach i obiektach publicznych oraz kluczowe wyroki sądowe, które podkreślają, jak precyzyjnie trzymać się norm.

• Minimalna szerokość w budynkach mieszkalnych
• Szerokość klatki w obiektach użyteczności publicznej
• Orzecznictwo sądowe o szerokości klatki
• Odstępstwa szerokości w modernizacjach
• Szerokość przy drzwiach ewakuacyjnych
• Wymagania PN-EN dla niepełnosprawnych
• Pytania i odpowiedzi

§ 68 WT – szerokość użytkowa schodów

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych definiuje w § 68 minimalną szerokość użytkową schodów. Ta norma zapewnia swobodny ruch i ewakuację w sytuacjach kryzysowych. Szerokość mierzy się między powierzchniami poręczy lub ścian, pomijając grzbiety stopni. W praktyce oznacza to co najmniej 0,90 m dla biegu schodowego w standardowych warunkach. Przepis ten obowiązuje od lat, z poprawkami dostosowującymi do realiów pożarowych.

W sekcji dotyczącej klatek schodowych § 68 podkreśla ciągłość wymiarów na całej długości. Schody nie mogą zwężać się w połowie biegu, co komplikuje projekty niestandardowe. Organ nadzoru budowlanego sprawdza te parametry na etapie odbioru. Naruszenie prowadzi do wezwań do poprawy lub kar. Dlatego projektanci zawsze weryfikują szkice pod kątem tej podstawowej miary.

Dodatkowo norma uwzględnia nachylenie i liczbę stopni, wpływając na percepcję szerokości. W wysokich budynkach wymagana jest symetria dla obu kierunków ruchu. Te detale chronią przed zatłoczeniem podczas ewakuacji. Zawsze warto symulować przepływ osób w programie projektowym.

Zobacz także: Czy Klatka Schodowa Jest Uważana za Powierzchnię Użytkową w Mieszkaniach?

Minimalna szerokość w budynkach mieszkalnych

W budynkach mieszkalnych wielorodzinnych minimalna szerokość biegu schodowego to 0,90 m, a przejścia komunikacyjnego – 1,20 m. Te wymiary z § 69 WT gwarantują komfort codziennego użytkowania. Mieszkańcy z wózkami czy meblami nie napotkają przeszkód. Norma uwzględnia też przestrzeń na poręcze po obu stronach. W blokach do trzech kondygnacji dopuszcza się lekkie odstępstwa, ale rzadko.

Przejście komunikacyjne na klatce musi mierzyć dokładnie 1,20 m, by dwie osoby mogły się minąć. To kluczowe w starszych zasobach mieszkaniowych. Projektanci dodają luz na drzwi mieszkania, co powiększa efektywną przestrzeń. Inspekcja mierzy taśmą w obecności właściciela. Brak zgodności blokuje użytkowanie.

W niskich budynkach jednorodzinnych szerokość schodów wewnętrznych spada do 0,80 m, ale klatka wymaga więcej. Różnica wynika z natężenia ruchu. Zawsze sprawdzaj aktualny tekst rozporządzenia z poprawkami.

Zobacz także: Klatka Schodowa: Przepisy PPOŻ i Magazynowanie 2025

Porównanie wymiarów

Szerokość klatki w obiektach użyteczności publicznej

W obiektach użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego szerokość klatki schodowej wynosi co najmniej 1,35 m. Ta miara z § 235 WT pozwala na ewakuację dwóch osób jednocześnie obok siebie. W szkołach czy szpitalach to podstawa bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Drzwi i windy nie mogą jej zmniejszać. Norma rośnie proporcjonalnie do liczby użytkowników.

Dla budynków powyżej 10 kondygnacji szerokość wzrasta do 1,50 m w strefach ewakuacyjnych. Przepisy pożarowe nakazują symulacje czasu ucieczki. Architekci projektują z zapasem, by uniknąć korekt. Państwowa Straż Pożarna opiniuje takie projekty wstępnie.

W centrach handlowych klatki łączą się z korytarzami o szerokości 2,00 m. To zapewnia płynny odpływ tłumów. Zawsze uwzględnia się kierunek ewakuacji w dół.

Lista kluczowych wymagań:

• Minimum 1,35 m dla dwóch osób.
• Poręcze po obu stronach.
• Brak przeszkód na osi przejścia.
• Integracja z drzwiami PP.

Orzecznictwo sądowe o szerokości klatki

Wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślają rygorystyczne stosowanie norm szerokości. W 2022 r. NSA unieważnił legalizację klatki o 1,05 m w bloku wielorodzinnym. Sąd uznał, że minimalna miara to warunek sine qua non pozwolenia. Orzeczenia z bazy ponad 100 tys. wyroków pokazują częste odmowy. Inwestorzy przegrywają, gdy ignorują § 68.

Inny przykład: wojewódzki sąd administracyjny uchylił decyzję o odbiorze w budynku użyteczności publicznej z klatką 1,20 m. Argumentowano brak miejsca na nosze. Te precedensy kształtują praktykę organów. Projektanci cytują je w apelacjach.

Sądy podkreślają, że szerokość mierzy się w stanie surowym, bez wykładzin. Kary za naruszenia sięgają 50 tys. zł po kontroli PINB. Zawsze archiwizuj pomiary.

Odstępstwa szerokości w modernizacjach

W modernizacjach istniejących budynków dopuszcza się odstępstwa od minimalnej szerokości, ale po uzgodnieniu z rzeczoznawcą budowlanym. § 12 WT pozwala na to w obiektach zabytkowych lub o ograniczonej kubaturze. Organ nadzoru wydaje zgodę indywidualną. Proces trwa kilka miesięcy z ekspertyzami.

Rzeczoznawca ocenia stan nośny i ewakuację alternatywną. W blokach z lat 70. często stosuje się takie wyjątki. Wymaga to jednak dowodów bezpieczeństwa. Inwestor ponosi koszty ekspertyz.

Odstępstwa nie dotyczą nowych budów. Straż Pożarna musi zaopiniować zmianę. Dokumentacja trafia do archiwum powiatowego.

Szerokość przy drzwiach ewakuacyjnych

Szerokość przy drzwiach ewakuacyjnych nie może być węższa niż 0,80 m, mierzone w świetle ościeżnicy. § 236 WT nakazuje wolny obrót skrzydła na 90 stopni. Drzwi otwierają się na zewnątrz klatki w strefach ucieczki. To zapobiega zatorom w panice. Montaż wymaga precyzyjnych wymiarów.

W połączeniu z klatką szerokość pasażu to minimum 1,20 m przed drzwiami. Norma uwzględnia samozamykacze i brak progów. W wysokich budynkach stosuje się drzwi przeciwpożarowe EI 30. Pomiary powtarza się po montażu.

Drzwi ewakuacyjne integrują się z szerokością klatki, tworząc ciąg komunikacyjny. Brak luzu blokuje certyfikat.

Wymagania PN-EN dla niepełnosprawnych

Norma PN-EN 81-70 określa dla osób niepełnosprawnych minimalną szerokość 1,10 m w klatkach z windami. To europejski standard dostępności, wdrażany w Polsce od 2010 r. Schody muszą pomieścić wózek inwalidzki o szerokości 0,70 m z opiekunem. Poręcze kontrastują kolorystycznie.

W budynkach publicznych szerokość rośnie do 1,40 m przy pochylniach schodowych. Norma wymaga ciągłości bez progów. Projektanci dodają platformy windy schodowej jako alternatywę. Kontrola dostępności jest obowiązkowa.

PN-EN podkreśla kontrast wizualny i taktylne oznaczenia. W mieszkalnych blokach stosuje się częściowo dla nowych kondygnacji. Zawsze konsultuj z inspektorem PZN.

Pytania i odpowiedzi

• Jaka jest minimalna szerokość klatki schodowej w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych?

  Szerokość reguluje Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych. Minimalna szerokość biegu schodowego wynosi 0,90 m, a przejścia komunikacyjnego – 1,20 m. Szerokość musi uwzględniać windy, poręcze i drzwi ewakuacyjne, nie węższe niż 0,80 m.

• Jakie wymagania szerokości klatki schodowej obowiązują w budynkach użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego?

  Szerokość klatki musi wynosić co najmniej 1,35 m, aby zapewnić ewakuację co najmniej dwóch osób obok siebie. Dodatkowe normy PN-EN 81-70 wymagają minimum 1,10 m dla dostępności osób niepełnosprawnych.

• Czy w przypadku modernizacji istniejących budynków dopuszcza się odstępstwa od norm szerokości klatki schodowej?

  Tak, dopuszcza się odstępstwa, ale wymagają one uzgodnienia z rzeczoznawcą budowlanym i organem nadzoru budowlanego. Przykładowo, wyrok NSA z 2022 r. unieważnił legalizację klatki o szerokości 1,05 m w bloku.

• Jakie są konsekwencje niezachowania minimalnej szerokości klatki schodowej?

  Państwowa Inspekcja Nadzoru Budowlanego (PINB) odmawia pozwolenia na użytkowanie, nakłada kary do 50 tys. zł. Orzecznictwo sądowe z bazy ponad 100 tys. wyroków potwierdza te sankcje za niedopełnienie norm.